بادینان دەیلی:
جیهان د ئەڤرۆ دا ب ترس و دڵەراوکێ ڤە دناڤ “دویەم خراپترین” قەیرانا وزێ دا د مێژوویێ دا دەرباز دبیت. هەیڤەک پشتی دەستپێکرنا هێرشێن ئەمریکا و ئسرائیلێ بۆ سەر ئیرانێ، دەرتەنگا هۆرمز کو شادەمەرا سەرەکی یا ئابۆرییا جیهانی یە، ب نزیکی هاتیە دائێخستن و لڤینا کەشتیێن نەفتێ تێدا گەلەک کێم بوویە.
خراپترین سیناریۆ ل بەرە
د دەمەکێ دا بەحس ل سەر ئەگەرا هێرشا زەمینی بۆ سەر ئیرانێ دهێتە کرن، مەترسی ل سەر روودانا خراپترین سیناریۆ زێدە بووینە. شارەزا دپرسن: کاردانەیا تارانێ دێ چ بیت؟ پێشبینی دهێتە کرن ئیران وەک بەرسڤدان، هێرشێن بەرفرەهـ یێن درۆنی بکەتە سەر پاڵاوگە و بۆرییێن نەفتێ ل وڵاتێن کەنداڤی، کو ئەڤە ژی دێ جیهانێ تووشی قەیرانەکا بێ وێنە کەت.
پشێوی د بازاڕێن وزێ دا
د دەمەکێ دا بۆرسەیێن ئەمریکا ب رەنگەکێ “وەهمی” یا گەشبینن، لێ راستییا ل سەر ئەردی و ل بەنزینخانەیان گەلەکا ترسناکە. قەیران گەهشتیە ئاستەکێ کو بهایێ “فیزیکی” یێ بەرهەمێن نەفتی گەلەک پتر بلند بوویە ژ بهایێ گرێبەستێن بۆرسەیێ.
ئامارێن بهایێن سووتەمەنیێ:
- بهایێ سووتەمەنییا فرۆکەیان ل سینگاپوور بۆ (٢٢٢.٧٧) دۆلاران بۆ هەر بەرمیلەکێ بلند بوویە، کو ئەڤە زێدەترە ژ دوو جاران هەڤبەر ل گەل بهایێ بەری شەڕی.
- بهایێ گازۆایلێ گەهشتیە (١٨٢.٧٦) دۆلاران، کو ب رێژەیا ١٠٠٪ بلند بوویە.
بۆچی رەوش بەرەڤ خرابیێ دچیت؟
١. کورتهێنانا ١٢ ملیۆن بەرمیلی: ژ کۆما ١٩ ملیۆن بەرمیلێن کو ب شێوەیەکێ ئاسایی رۆژانە د دەرتەنگا هۆرمز دا دەرباز دبوون، نوکە بتنێ چەند کەشتیەک دهێن و دچن. ئەڤێ چەندێ کورتهێنانەکا مەزنا جیهانی دروستکریە.
٢. کارتێکرن ل سەر ئاسیایێ: وڵاتێن ئاسیا ٨٠٪ یا ڤێ نەفتێ وەردگریت، نوکە ئەو نەچارن نەفتێ ژ زەریایا ئەتڵەسی دابین بکەن، کو رێکەکا گەلەک دویرە و تێچوویەکێ زۆر یێ هەی.
٣. نەمانا یەدەگێن ستراتیژی: یەدەگێن جیهانی نکارن قەرەبوویا ژ دەستدانا ١٠٪ یا دابینکرنا نەفتا جیهانی بکەن ئەگەر ئەڤ گەمارۆیە یا درێژخایەن بیت.
شارەزا هۆشداریێ ددەن کو ئەگەر ململانێ بەرەڤ دەریایا سۆر و دەرتەنگا “بابولمەندەب” بەرفرەهـ ببیت، دێ جیهان کەڤیتە د ناڤ تاریاتیەکا ئابۆری دا کو قورتالبوون ژێ گەلەک یا ب زەحمەت بیت.
بادینان دەیلی – پشکا ئابۆری